Dramadriehoek

Uitleg over slachtofferrol, aanklager en redder. En een paar tips!

Geschatte leestijd: 4 minuten

In dit filmpje krijg je binnen enkele minuten uitgelegd wat de dramadriehoek precies inhoudt. Liever rustig lezen? Dat kan natuurlijk ook! 

 

De dramadriehoek gaat over relaties. Dat kan een relatie zijn met je partner of met vrienden of familie, maar ook met bijvoorbeeld klasgenoten of collega's. Zoals te verwachten kent de driehoek drie hoeken, op elke hoek staat een rol: Het slachtoffer, de redder en de aanklager.


Slachtoffer, aanklager, redder

Dramadriehoek

De eerste rol is die van het Slachtoffer. Waarschijnlijk het meest bekend, omdat deze term ook in de volksmond veel wordt gebruikt. Iemand die in de slachtofferrol zit is iemand die hulpeloos reageert op situaties. Als slachtoffer heb je het gevoel dat alles jou maar overkomt, dat iedereen jou altijd moet hebben en vooral dat je daar zelf niets aan kan doen.   

Een slachtoffer legt de verantwoordelijkheid van de situatie buiten zichzelf en voelt zich minderwaardig aan anderen. Dat is jammer, want door de eigen kracht niet te herkennen of erkennen wordt het onmogelijk om een probleem op te lossen.

 

De tweede rol is die van de redder. Want waar het slachtoffer geen verantwoordelijkheid neemt, neemt de redder álle verantwoordelijkheid. Dat klinkt misschien heel lief en goedbedoeld, maar door de verantwoordelijkheid bij een ander weg te nemen geef je diegene niet de ruimte zelf te leren, te ontwikkelen of te presteren. Je plaatst jezelf dus superieur aan anderen, waardoor je een ongelijkwaardige relatie krijgt en bovendien kan deze rol je bijzonder veel energie kosten. 

 

De derde rol is die van de aanklager. Die neemt net als het slachtoffer zijn verantwoordelijkheid niet, maar in plaats zichzelf minderwaardig te vinden, richt de aanklager zich op anderen. Op een bekritiserende manier schuift de aanklager de schuld in de schoenen van een ander.

Aanklager en slachtoffer

Dramadriehoek: Aanklager en slachtoffer

Deze rollen houden elkaar in stand, daarom is het goed om te kijken naar de onderlinge relaties. We beginnen met de relatie tussen een aanklager en een slachtoffer. Een situatie die iedereen waarschijnlijk wel eens heeft meegemaakt: De aanklager geeft iemand de schuld, en de ander schiet in de slachtofferrol.  

Een voorbeeld daarvan: Twee collega's werken samen aan een nieuw beleidsstuk. Tijdens een vergadering blijkt dat dit nog niet af is. De aanklager in het team zal de schuld schuiven op zijn collega die niet hard genoeg heeft gewerkt, waarop de collega als slachtoffer excuses zal maken over dat de werkdruk zo hoog is, en hij inderdaad helemaal niet de juiste persoon voor dit project is omdat hij dit helemaal niet kan.  

Deze twee houden elkaars gedrag in stand: De aanklager wijst het slachtoffer aan als schuldige, het slachtoffer reageert hulpeloos en minderwaardig.  

Gevolg is dat het probleem niet wordt opgelost en dat de band tussen deze eerder gelijkwaardige collega's, nu niet meer gelijkwaardig is.

Slachtoffer en redder

Dramadriehoek: Slachtoffer en redder

Volgende relatie is die tussen het slachtoffer en de redder. Wanneer iemand zich als slachtoffer hulpeloos opstelt, is er namelijk vaak een redder die de verantwoordelijkheid wel op zich neemt.

Een voorbeeld daarvan zijn een moeder met een zoon die net uit huis is, maar elk weekend terug naar huis komt met zijn vieze was. De zoon is ervan overtuigd is dat hij zelf zijn was niet kan doen, omdat hij niet weet hoe het moet en het eigenlijk ook niet wil leren omdat het toch nooit zal lukken. Wanneer zijn moeder hem dan redt door inderdaad elk weekend de was netjes te doen, zal de zoon ook nooit zelf de verantwoordelijkheid leren nemen.  

De redder stimuleert het slachtoffer dus, want zolang de moeder blijft wassen blijft de zoon in de overtuiging dat hij het inderdaad niet kan. Maar het slachtoffer stimuleert de redder ook, want op het moment dat de zoon zijn eigen verantwoordelijkheid zou nemen valt er gewoonweg niks meer te wassen.

Aanklager en redder

Dramadriehoek: Aanklager en redder

De laatste relatie is die tussen de aanklager en de redder. Wanneer iemand een ander de schuld geeft, kan die namelijk ook de volledige verantwoordelijkheid op zich nemen. Of dat nu terecht is of niet.

Een voorbeeld daarvan is een studentenhuis, voetbalkantine, kantoor, waar dan ook, waarin de vaatwasser nooit direct wordt uitgeruimd. Er kunnen zich dan een hoop aanklagers verzamelen die er allemaal over klagen dat niemand ooit de vaatwasser uitruimt. Grote kans dat zich dan opeens één iemand opwerpt die toch de vaatwasser uit gaat ruimen: Dat is de redder.  

Door de verantwoordelijkheid te nemen in deze situatie, neemt de redder de verantwoordelijkheid weg bij alle andere personen. Deze anderen worden bovendien gemotiveerd vaker te klagen, omdat ze hebben ervaren dat de redder het probleem uiteindelijk toch op zal lossen.  

Doordat de redder redt kunnen de aanklagers blijven klagen, maar doordat de klagers zelf geen verantwoordelijkheid nemen zal de redder blijven redden.

Dramadriehoek: Tips

 

Zoals je ziet kunnen deze rollen elkaar flink stimuleren en kost het iedereen veel energie en nare gevoelens en gedachten over elkaar. Dus hoe nu verder? Daarvoor zijn drie stappen nodig:

  • Bewustwording, dus merken welke rol je zelf aanneemt en welke anderen aannemen, en op welke manier jullie elkaar beïnvloeden. 
  • Het leggen van de verantwoordelijkheid op de juiste plek: Bij wie hoort die eigenlijk? Soms zal dat bij jezelf zijn, wat je zelf niet doorhad. Of juist bij een ander, terwijl jij hem wegnam. 
  • Communiceren: Heb het er met elkaar over. Het is mooi als jij zelf doorhebt hoe je de situatie beïnvloedt, maar om echt uit de dramadriehoek te stappen is het nodig dat de ander dit ook kan inzien. -30sec  

 

Share!

Verder lezen?