Coachingsmodellen

Inferentieladder (ladder van gevolgtrekking) - Argyris

Inferentieladder

De Inferentieladder (of Ladder van Gevolgtrekking) van Argyris laat zien hoe onze eigen normen, waarden en ervaring situaties kunnen kleuren en reacties uitlokken. Een voorbeeld: 

 

➖ Observatie: In een vergadering met een projectteam valt je op dat de projectleider steeds op zijn telefoon kijkt

➖ Selectie: Van alles wat er te zien/horen is tijdens de vergadering, valt jou precies dit op. Dat is een gevolg van je eigen selectieve waarneming

➖ Betekenis: Vanuit jouw normen&waarden geef je betekenis aan dit gedrag. Jij hebt geleerd dat je tijdens etentjes/vergaderingen je telefoon negeert zodat je aandacht kan geven aan degene die aan het woord is

➖ Aanname: Je neemt aan dat hij niet bezig is met wat er in de vergadering gebeurt, omdat hij steeds op zijn telefoon kijkt

➖ Conclusie: Je trekt de conclusie dat hij niet geïnteresseerd is in dit onderwerp

➖ Overtuiging: Als je dit vaker achter elkaar ziet gebeuren (Loop 2: Je selectie op dit gedrag wordt sterker) kan je tot de overtuiging komen dat de hij het project niet belangrijk vindt

➖ Actie: Op basis van je overtuiging kan je besluiten tot actie over te gaan (bvb er iets van zeggen). Die actie lokt echter gedrag van de ander uit (Loop 2). Bvb een defensieve reactie van je projectleider, discussie of ongemakkelijke situatie

 

...En dat alles zonder dat je de echte motieven van je projectleider weet. Misschien is hij onzeker en heeft op zijn telefoon extra notities staan? Misschien is zijn vrouw hoogzwanger? Misschien is er heel iets anders aan de hand...

 

Moraal van het verhaal: Klim de ladder niet op! Na de eerste trede checken wat de situatie is, is in veel gevallen het beste. Al zijn we ons er niet altijd van bewust dat we al verder de ladder opklimmen.

 

Meer werkbare modellen en concepten van Argyris 👇👇👇


Leerfasen van Maslow (bewust bekwaam, onbewust onbekwaam)

Leerfasen Maslow

De vier leerfasen van Maslow, om die goed aan mijn coachees uit te leggen gebruik ik meestal het voorbeeld van autorijles: ⁠

1️⃣ Onbewust onbekwaam⁠

Als je als kind bij je ouders in de auto zit heb je geen idee hoe alles werkt en hoe onbekwaam jijzelf bent. Een nog meer specifiek voorbeeld: Ik heb altijd met vol vertrouwen bij mijn ouders in de auto gezeten als zij op steile weggetjes ergens in zuid Frankrijk een hellingproef deden.⁠

2️⃣ Bewust onbekwaam⁠

Vanaf het moment dat ik mijn eerste rijles had gehad en bewust werd van hoe spannend en complex zo'n hellingproef is, ben ik voortaan uitgestapt op het moment dat we 'vast hingen'. Het zweet brak me uit op de achterbank. Ik werd bewust onbekwaam (en bang dat mijn ouders dat ook waren). ⁠

Maar bewust onbekwaam zijn heeft ook een groot voordeel! Je weet namelijk op dat moment wat je allemaal moet/gaat leren en staat daar dus voor open, weet waarop je moet focussen. ⁠

3️⃣ Bewust bekwaam⁠

Dit gaat al ontzettend de goede kant op, want je bent bekwaam, dus hetgeen dat je ging leren heb je nu onder de knie. Op dit moment zou je dus rijexamen kunnen doen. ⁠

Maar is dit dan niet de laatste stap? Nee, want zoals er vaker wordt gezegd, echt rijden leer je pas als je het vaak doet. ⁠

4️⃣ Onbewust bekwaam ⁠

Dit is de fase die je uiteindelijk wil bereiken. Je bent er niet meer bewust van dat je deze vaardigheid kan. Dat geldt voor iemand die al 30 jaar zijn rijbewijs heeft en dagelijks op de weg zit. Maar misschien meer herkenbaar: Je tanden poetsen, zonder enig bewustzijn ben je daarin bekwaam. Of fietsen, daar denk je ook niet goed meer bij na. Je doet het volledig onbewust goed. ⁠

 

'Reflecteren de Basis, op weg naar bewust en bekwaam handelen' 👇👇👇


Discussietype

Discussie

Vier manieren van discussiëren! Welke manier pak jij meestal aan? ⁠

Constructief? Dat is een 'nee' met onderbouwing of een volmondige JA (eventueel nog met aanvulling!). Op die manier kan je gesprekspartner namelijk het gesprek verder met je aan: In het geval van de 'nee' kunnen jullie samen proberen tot elkaar te komen (je hebt immers een toelichting gegeven), in het geval van de 'ja' kunnen jullie samen verder 👍🏽⁠

Maar het kan ook destructief: Ja zeggen maar die niet als volmondig bedoelen. 'Ja-maar is nee' hoor ik vaak (ja, ik beken, ik ben een notoire ja-maar-zegger), maar dat is niet mijn bedoeling. Ik ging dan ook altijd heftig de discussie aan met iedereen die me de 'ja-maar is nee' in de mond legde: Ik wil geen 'nee' zeggen, ik wil gewoon ook niet volmondig 'ja' zeggen... 🤷🏽⁠

Maar zoals je ziet in het overzicht, is zo'n volmondige 'nee' ook destructief. Er is in dat geval namelijk helemaal geen opening meer voor gesprek of overleg, de discussie wordt dus afgekapt ❌⁠

Conclusie, we gaan deze uitspraak even veranderen naar hoe het wel klopt: ⁠

🌟'JA-MAAR IS NEE, WANT...' 🌟

 

Oefenen met discussiëren? Een boek vol boeiende discussiepunten 👇👇👇


Flow-model van Csikszentmihalyi

Flow Csikszentmihalyi

'Lekker in je flow zitten', gebruik je die uitspraak wel eens? Die 'flow' is ooit in dit overzicht gezet door Mihaly Csikszentmihalyi. ⁠

Gebruik je de uitspraak nooit dan hoef je je niet direct zorgen te maken, maar wanneer je die flow ook daadwerkelijk nooit vóelt, misschien wel 🤔⁠

Dat kan goed het 'iets' zijn wat je mist in je leven. Vlak na mijn studie werkte ik bijvoorbeeld in de kinderopvang. Ik had het daar goed naar mijn zin; erg leuke kinderen, fijne collega's, geen onprettige werktijden, een prima salaris, het werk koste me weinig energie want ging me gemakkelijk af... Niks mis mee! 👍🏾⁠

Maar toch miste er 'iets'. En ik voelde me een beetje een aansteller, want zoals gezegd, alles was prima! ⁠

Zet dit in Csikszentmihalyi's overzicht en je merkt wat het probleem was: Ik hing in 'ontspanning'. En dat is heerlijk chill, maar op den duur gaat dat kriebelen. In je werk (en eigenlijk ook in je vrije tijd!) heb je een bepaalde mate van uitdaging nodig om je voldaan te voelen: Om in 'de flow' te raken. ⁠

Als je er wel eens bent geweest, in die flow, weet je hoe dat kan zijn: Úren achter elkaar werken of hobbyen in een heerlijke focus. Geen koffie nodig om je op de been te houden, niet afgeleid raken door social media, je gaat als een raket! 🚀⁠

Ga eens voor jezelf na: Waar sta jij gewoonlijk tijdens je werk? En tijdens je hobby?

'De kleine Csikszentmihalyi' voor een bondige samenvatting  👇👇👇


Piramide van Maslow

Piramide Maslow

Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van mensen in deze hiërarchie. Volgens zijn theorie streven mensen pas naar een hogere laag, als die daaronder volledig bevredigd is. ⁠

Dat betekent dat we in essentie eerst willen voorzien in lichamelijke behoeften: Eten&drinken, maar bvb ook slaap en seks. ⁠

Pas als we daarin zijn voldaan, gaan we streven naar een volgende laag: Veiligheid en zekerheid. Dan gaat het bvb om het hebben van een baan en een woning. ⁠

In de laag daaropvolgend krijgen we behoefte aan sociale contacten: Vriendschappen en relaties. ⁠

☝🏽 Ga maar na: Mensen in ontwikkelingslanden hebben als grootste prioriteit eten en drinken, en gaan pas na het vervullen van die behoefte bezig met het vinden van onderdak. ⁠

Of, misschien meer herkenbaar: Als je uit je woning moet of je baan dreigt kwijt te raken, is het installeren van Tinder opeens veel minder belangrijk. ⁠

De 2 lagen die daar weer bovenop komen gaan over erkenning, waardering en ontwikkeling. ⁠

Vooral door die 2 lagen worden veel 20ers en 30ers verward: Voor de buitenwereld lijken ze alles te hebben (goede baan, mooi huis, liefdevolle relatie) en tóch knaagt er iets.

Dat komt omdat dat alles wat de buitenwereld ziet in de onderste 3 lagen zit. Maar zij hebben al behoefte aan die 2 bovenste! Dus dat veroorzaakt het gevoel van 'er mist iets'. ⁠

Luxeprobleem? 🤔 Dat denk ik niet. Tegenwoordig lukt het veel mensen in de westerse wereld om razendsnel deze piramide te beklimmen, waardoor ze veel eerder dan andere generaties met zogenaamde zingevingsvraagstukken zitten.

Een volledige uitleg  👇👇👇


Eisenhower Matrix

Eisenhower Matrix

Stress? Bedenk bij de volgende taak die je gaat doen dan eens of het echt aan jou is om dit nu te doen. ⁠

En dan bedoel ik echt ELKE taak. Dus ook het strikken van de veters van je zoontje, notuleren van de vergadering en doen van de afwas. ALLES ☝🏽⁠

Niet direct omdat ik verwacht dat daar veel bijzonderheden uit gaan komen (misschien ook wel!) maar vooral om je bewust te maken van de hoeveelheid taken die je op de automatische piloot doet omdat je in de veronderstelling bent dat dit inderdaad jouw taak is, nu. ⁠

En het is goed om eens in de zoveel tijd even een opschoonrondje te doen in al die veronderstellingen en aannames! 🧹

Meer lezen over de toepassing?  👇👇👇


Cirkel van Invloed - Stephen Covey

Cirkel van invloed

Covey laat ons zien dat alle situaties/problemen waarbij jij betrokken bent, er een deel binnen en een deel buiten jouw invloed ligt. ⁠

Wat heb je daar aan? Vooral veel bewustzijn, en dat is de eerste stap naar verandering. Het laat je overdenken waar jij je energie naar laat gaan. Is dat het (proberen te) beïnvloeden van zaken buiten de cirkel van invloed? Dan kan je overwegen om die energie ergens anders in te gaan steken.⁠

Een voorbeeld: Je hebt een sollicitatiegesprek, maar er is een seinstoring op het spoor waardoor je op z'n minst veel te laat aan zal komen. ⁠

⚪ Wat buiten jouw invloed ligt, is of en zo ja hoe de NS dit op gaat lossen. Je kan daar heel boos op worden, maar het gaat je niet op tijd op je gesprek krijgen. ⁠

🔘 Binnen jouw invloed ligt het regelen van alternatief vervoer. ⁠

...Wat natuurlijk niet weg neemt dat je niet even goed mag vloeken om de situatie. Het gaat om bewustzijn; vloeken heeft geen nut in het oplossen van je probleem (maar wellicht wel in het reguleren van je emoties 😉). ⁠

 

Covey schreef nog meer over effectieve keuzes in leven en werk  👇👇👇


Ikigai

Ikigai

Het model spreekt al veel voor zich, ik denk dat iedereen snel kan aanwijzen in welk partje jij je bevindt op dit moment. Het maakt inzichtelijk wat je misschien mist in je werk of leven, waardoor het 'lege gevoel' waar veel coachees mee aankloppen een meer duidelijke vorm krijgt. ⁠

Je doel is het perfecte midden. Hoe je dat bereikt is kleine beetjes aan je leven toevoegen of weglaten op de juiste vlakken. En dat kan op de werkvloer, maar ook door vrijwilligerswerk, hobby's, of andere keuzes binnen je gezin of vrienden.

 

HET boekje over Ikigai  👇👇👇