Boek: Beren op de weg, spinsels in je hoofd

Geschatte leestijd: 5 minuten

Beren op de weg, spinsels in je hoofd. Omgaan met emoties op het werk: RET

Wat een ontzettend leuk, fijn, kort en bondig boek. En vooral lekker praktisch! Met heel veel voorbeelden wordt uiteengezet wat RET is, hoe het werkt, en hoe je het vanaf NU kan gaan inzetten. Je kan er letterlijk direct mee aan de slag, want in het boek staan meerdere schema's die je kan invullen. 

 

Het heeft een duidelijke opbouw en leest erg lekker weg. Geen ingewikkeld vakjargon, iedereen begrijpt dit boek. En iedereen zal situaties herkennen. Misschien niet meteen, want het zal voor sommigen echt een kritische kijk op zijn/haar eigen gedachten en gedrag vragen. Maar het is mooi hoe dit boek daar toe uitdaagt en je stap voor stap helpt: Eerst een uitleg over wat RET inhoudt en hoe het werkt (inclusief wetenschappelijke achtergronden). Vervolgens hoe je onderzoekt hoe het eigenlijk met jouw eigen gedachtenpatronen zit. En tenslotte (heel fijn!) een uitleg en concrete, praktische vragen en tips over hoe je die kan veranderen en doen inslijten in je dagelijks leven. 

 

Ik las het boekje (boekJE, want dik is 'ie niet) in een paar uur uit. Zonder de schema's in te vullen weliswaar. En ik kende de RET-theorie al, dus ging er misschien wat gemakkelijker doorheen. Toch, de illustraties maken ook dat het overkomt als een 'simpel' boek. Maar inhoudelijk heel sterk! Hieronder lees je wat quotes die mij extra opvielen omdat ze een goed beeld geven van het boek, of omdat ik er graag een toelichting bij wilde geven. 

Wat hebben we nu gezien? Twee afdelingshoofden, Peter en Paul, maken in of meer hetzelfde mee op hun werk. Toch reageren beiden niet alleen heel verschillend, ze voelen zich ook anders. Ligt het aan de situatie, aan de voorvallen die ze hebben meegemaakt? Nee, het verschil zit vooral in de manier van denken, in hun mentale opstelling ten opzichte van die gebeurtenissen. Ze denken verschillend en daardoor voelen ze zich ook anders. 

Door het voorbeeld wat aan deze uitleg voorafgaat krijg je al in het begin van het boek heel duidelijk hoe RET werkt. De rest van het boek is er ter toelichting, dus het valt niet in deze paar zinnen te vangen, maar geeft ook nu voor mij en dus voor jou een goede indruk van de werking. We lezen verder... 

 

Door de wijze waarop wij evalueren, geven we aan gebeurtenissen emotionele ladingen, die ervoor kunnen zorgen dat we ons bijvoorbeeld gespannen, angstig, gestresst of boos voelen. 

Met 'evalueren' wordt hier 'waarderen' bedoeld; de manier waarop wij allemaal een waardeoordeel plakken op een objectieve gebeurtenis. Dat is op zich niets slechts! Dat we in staat zijn ons bij gefronste wenkbrauwen en harde stem van een leidinggevende voor te bereiden op kritische feedback, helpt ons bijzonder goed! Maar het boek legt uit dat deze evaluatie van zo'n objectieve gebeurtenis ook een nadeel kan hebben, namelijk de gevoelens die het bij ons oproept. 

 

'Omdat ik het hier niet mee eens ben, mag het niet gebeuren.' 'Als ik deze fout maak, blijkt dat ik een waardeloos iemand ben.' Dit zijn voorbeelden van veel voorkomende gedachtegangen die irrationeel zijn. De irrationaliteit van het eerste voorbeeld schuilt in het koppelen van een eigen norm: 'Ik ben het er niet mee eens', aan de eis dat de feitelijke gebeurtenissen zich daar naar moeten schikken. 

Een aantal hoofdstukken wordt gewijd aan zogenoemde 'irrationele gedachten'. Hierboven lees je er al een paar, er worden er nog meer toegelicht, waaronder de in mijn praktijk veel voorkomende 'Liefdesjunk' en 'Ongezond Perfectionisme'.

Later in het boek wordt voor elk type irrationele gedachten ook een lijstje kritische vragen opgesomd. Een heel handig hulpmiddel om jezelf uit te dagen deze gedachten te checken. Zo is bij het voorbeeld 'Als ik deze fout maak, blijkt dat ik een waardeloos iemand ben' te vragen: 'Wie zegt dat je waardeloos bent als je een fout maakt' of 'is foutloos werken haalbaar? Nee? Dan is dus iedereen op de wereld waardeloos?'

  

Wat verstaan we onder het A-B-C schema? De A staat voor het Engelse woord activating event, de B voor belief en de C staat voor consequence. 

In het dagelijks leven hebben mensen de neiging om te zeggen: 'Het optreden van mijn baas maakt mij zenuwachtig', 'Het onbeschofte gedrag van mijn collega maakt mij razend', 'Zo'n stapel werk maakt mij nerveus'. Alsof gebeurtenissen buiten ons rechtstreeks deze emoties veroorzaken. Alsof A rechtstreeks C veroorzaakt. 

Nu komen we tot de kern! RET krijgt vooral invulling door het invullen van een A-B-C schema. Wat is de precieze gebeurtenis (A)? Wat zeg je tegen jezelf, wat zijn je gedachten (B)? Wat voel je hier vervolgens bij en hoe uit je dat in je gedrag (C)? Het boek geeft veel ruimte om zelf dit soort schema's in te vullen. Op die manier krijg je inzicht in hoe dit voor jou werkt: Welke (veelal irrationele!) gedachten en overtuigingen leiden voor jou tot C? 

De oplossing ligt natuurlijk ook al voor de hand: Om je ongewenste emoties/gedrag (C) te veranderen, verander je gewoon je gedachten! Maar inderdaad, gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het boek gaat uitgebreid maar heel praktisch in op de manier waarop je die gedachten kan veranderen. En erkent ook dat dit niet gemakkelijk is. Dat wordt kracht bijgezet door een uitspraak als (...) want dat het veranderen van jarenlange denkgewoonten van de ene op de andere dag zou kunnen lukken, is natuurlijk een onzinnig idee.

Het veranderen van irrationele gedachten naar bijzonder positieve gedachten wordt dan ook niet als redelijk gezien: Neem kleine stapjes, tast af welke gedachte voor jou werkt en geloofwaardig is. 

 

Onze ideeën en onze gedachten hebben wij zelf in de hand; wij kunnen ze veranderen als ze ons onnodig last bezorgen. Het enige nadeel is dat wij anderen minder de schuld kunnen geven. Wij worden zelf verantwoordelijk voor hoe wij ons voelen. 

Oei, deze is misschien wel wat confronterend. Want eigenlijk is het natuurlijk soms wel heel lekker om de 'schuld' van al onze gevoelens en ons gedrag op anderen af te kunnen schuiven. Zeggen dat de ander je woedend heeft gemaakt en je daarom een gat in de deur hebt gebeukt. Door te gaan oefenen met RET leer je dat een ander (of de situatie, bijvoorbeeld de regen die 'ervoor heeft gezorgd' dat jij nu chagrijnig bent) geen controle heeft over jouw emoties. Dat heb je enkel en alleen zelf, die verantwoordelijkheid kan je aan niemand meer afschuiven. 

Dat is natuurlijk eigenlijk iets om heel trots op te zijn, maar tegelijkertijd wellicht best spannend. 

  

Iedereen heeft regels in zijn hoofd, veelal impliciete. (...) Het zijn regels die gebaseerd zijn op onze waarden en normen. Een woedend iemand accepteert niet dat deze regels overtreden worden. Hij eist dat er volgens zijn of haar normen wordt gehandeld.

Ook een uitspraak als deze zal je niet onbekend voorkomen als je door mij gecoacht bent. Het is iets waar heel veel mensen tegenaan lopen, inclusief ikzelf. En ik wil bovenstaande quote ook een beetje nuanceren, want ik mijn ogen gaat het niet alleen om woedende mensen. Ook frustratie, irritatie en verdriet kunnen de kop opsteken als de werkelijkheid niet strookt met wat jij had verwacht. 

De verwachting komt voort uit onze normen en waarden, opvoeding dus vooral, maar ook allerlei andere 'regels' die we door ons hele leven hebben verzameld. Van grote regels over hoe je gezin er later uit gaat zien, tot kleine over hoe de aanhef van een mail hoort te zijn. 

Voldoet de situatie niet aan onze verwachtingen? Om bij de voorbeelden te blijven: Blijk je geen kinderen te kunnen krijgen, of gebruikt je collega structureel een een jolig 'Hey-hallo!' voor belangrijke klanten? Dan kan je daarover van de kaart raken. Vanzelfsprekend over het een meer dan over het ander en voor elk persoon zullen andere emoties de bovenhand nemen. Vraag je vervolgens af: Wat kost me minder energie? De werkelijkheid bijstellen naar mijn verwachtingen, of mijn verwachtingen bijstellen naar de realiteit?  

 

Benieuwd geworden en wil je snel zelf aan de slag met RET? Wat mij betreft is dit boek echt een aanrader! Je bestelt 'm hier

Share!

Belangrijk: Geen van de betrokkenen bij dit boek hebben me gevraagd (laat staan betaald) om deze review te schrijven. Dit is uit eigen initiatief en is mijn persoonlijke mening.